رصدخانه فراموش شده الغبیگ
عنوان مقاله: رصدخانه فراموش شده الغبیگ
نویسنده/ مترجم: ارنست و. پی. نی/ بهرام معلمی
آدرس پست الکترونیکی نویسنده/ مترجم:
تاریخ تهیه:
ارسال کننده: همفکران جامعه مجازی - تاریخ ارسال: 1388
آدرس پست الکترونیکی ارسال کننده:
موضوع اصلی: ستارهشناسی - موضوع فرعی: رصدخانه و زیج الغبیگ
سه کلیدواژه اصلی به ترتیب اهمیت: نجوم باستان، رصدخانه سمرقند، زیج الغبیگ
سه کلیدواژه فرعی به ترتیب اهمیت: زیج گوركانی، آلات نجومی قدیم، رصدخانه مراغه
چکیده مقاله
سمرقند در همواری دره رودخانه زرفشان، در مرز افغانستان و همسایگان قرار دارد و دومین شهر بزرگ جمهوری ازبكستان است. این شهر پر رونق، سرزمین منارههای بلند، مسجدهایی با گنبدهای باشكوه، مقابر و مدرسههایی با كاشیكاریهای رنگارنگ است. بر فراز تپهای بادگیر در حدود سه كیلومتری راجستان در ملتقای راههای تجاری باستانی، یك بنای آجری كوتاه و دراز با سقف ضربی برپاست. در داخل آن، دو ریل خمیده ساروجی، مانند قطارهای زیرزمینی بازی بچهها، به ته شیار شیب پیدا میكند. یك دیواره دایرهای كوتاه، به قطر تقریبی 60 متر به گرد این ساختمان شگفت كشیده شده است. اینها بازماندههای رصدخانهای است كه منجمی به نام الغبیك، كه بعدها فرمانروای قسمتهای بزرگی از ایران شد، در سالهای بین 1424 و 1429 (828 و 833 قمری) بنا كرده است. الغبیك در سال 1420 (823 قمری) مدرسه، یا دانشگاهی اسلامی، كه مهمترین رشته آن نجوم بود، بنیاد نهاد. این دانشگاه، كه به نام خود او خوانده شده است، در راجستان قرار داشت. او خود با دانشجویانی كه داوطلب تحصیل در آنجا بودند مصاحبه میكرد و علمایی را كه در آنجا تدریس میكردند، شخصا برمیگزید. این مدرسه هر چند یكی از چند مدرسه نظیر خود در آسیای مركزی بود، اما به اعتبار برنامه درسی بینظیر و معیارهای بالایش مشهور شد.
«بنیاد علمی و فرهنگی گرامی» با شعار «گسترش دانش - اعتلای زبان» و با هدف «گسترش دانش به زبان فارسی روان» و «پاسخگویی نیازهای کاربردی جامعه ایرانی»، کوشش دارد تا با «جستجو»، «انتخاب»، «ویرایش»، «نمایه سازی» و «ارائه» مطالب علمی به زبان فارسی روان در محیط اینترنت، نسبت به افزايش رغبت مطالعه مطالب علمی و از اين طريق به گسترش دانش و اعتلای زبان فارسی در محيط اينترنت کمک کند. توضيح اين که مراد از زبان فارسی مورد اشاره در بالا، شکل نوشتاری روان و درست زبان مورد تکلم در تهران و مورد استفاده در آثار مکتوب و رسانه های کشور در زمان حال بوده و تعبيرهايی نظير «زبان خالص» و غیره مورد نظر نخواهد بود. با گسترش فناوری ارتباطات و اطلاعات و با وجود انبوه اطلاعات به ساير زبان ها در فضای مجازی اينترنت، زبان فارسی نيز بايد از طريق کاربرد درست آن، جايگاه شايسته خود را در اين فضا پيدا کند. حقوق معنوی مطالب ارائه شده در این سایت، در درجه اول متعلق به صاحبان آثار (نویسنده، مترجم و ناشر به شیوه نشر سنتی) و در درجه دوم از نظر انتخاب، اعمال وِیرایش های وِیژه، نمایه سازی، تایپ، آماده سازی و ارائه الکترونیکی آن ها، به بنیاد علمی – فرهنگی تعلق دارد. استفاده از مطالب ارائه شده در این سایت با ذکر منبع آزاد است.